فراز و نشيب قطبی، سياستمدار فوتبال

[jack 6]

افشين قطبي ايراني تحصيل کرده در فرنگ آن هم آمريکا، فردي که پس از 30 سال به کشورش بازگشت تا به فوتبال آن خدمت کند، کسي که ادبيات جديدي را وارد ادبيات فوتبالي هاي ايران کرد، کسي که به جاي استفاده از واژه هاي لمپني و خشن فوتبال ايران، واژه هاي لطيف و دوست داشتني را مورد استفاده قرار داد، و تا با خصوصيات متفاوتي در عرصه محبوبترين ورزش در ميان ايرانيان نقش آفريني کند.

به نوشته ابتکار، قطبي متولد 19 بهمن 1343 در شيراز و بزرگ شده تهران است، او با وجود اين که به نظر ميرسد از هوشي وافر برخوردار است اما به ياد نمي آورد دوران کودکي ونوجوانيش را در کدام محله و مدرسه سپري کرده است، او به ياد مي آورد که در بدو ورودش به آمريکا دقيقا در کجا اقامت داشته است.

براي ايرانيان موجود عجيبي است همان گونه که ايرانيان براي او عجيب مي نمايند و خود بارها به اين مسئله تاکيد کرده است، قطبي سال 1356 از ايران خارج شد و در دانشگاه کاليفرنيا مدرک دانشگاهي مهندسي برق گرفت و در اين بين به فوتبال هم مي پرداخت. قطبي در سال 1988 درآمريکا مدرسه فوتبال راه اندازي کرد و اين گونه وارد دنياي حرفه اي آن شد.

پس از راه اندازي مدرسه فوتبال و ارتباط با چهره هاي نامدار آن به تيم ملي آمريکا رفت و درآن جا به عنوان دستيار کار خود را ادامه داد در سال 98 تيم او يعني آمريکا در مقابل ايران شکست خورد و همين مسئله باعث شد که وي اين تيم را رها کند و با همراهي مربي بزرگ هلند يعني گاس هيدينگ راهي کره جنوبي شود. قطبي هنگامي که در کره جنوبي به عنوان آناليزور حضور داشت توانست در جام جهاني 2002 به همراه اين تيم به مقام چهارمي جهان برسد. پس از آن موفقيت در کره ماندگار شد وفقط مدت کوتاهي را به آمريکا بازگشت و دوباره رهسپار کره جنوبي شد و به عنوان دستيار در کنار ديک ادوکات و وربيک دو مربي هلندي تا سال 2007 هدايت اين تيم آسيايي را به عهده داشت.


افشين قطبي در جست وجوي هويت
در سال 2006 اتفاق جالبي افتاد افشين قطبي مربي ايراني الاصل کره جنوبي بايد به وطن باز مي گشت تا در مقابل تيم ملي کشورش کره جنوبي را هدايت کند، ايا او پس از 29 سال به ايران باز مي گشت؟ اين پرسش ذهنش را مشغول کرد همه چيز آماده بود دو هفته پيش از بازي در خواست ويزا کرد، ويزا براي او صادر شد اما 48 ساعت پيش از بازي فدراسيون فوتبال ايران اعلام کرد قطبي نمي تواند وارد ايران شود. دليل ايران براي ممانعت از ورود اين مربي به ايراني بودنش باز مي گشت، او ايراني بود اما پاسپورت ايراني نداشت همين عامل بهانه اي شد تا حضور قطبي به ايران به تاخير بيافتد.

در اين ميان برخي نيز دليل واقعي آن را سياسي دانستند و مي گفتند قطبي نسبت نزديکي با خاندان پهلوي دارد، مسئله اي که هيچ وقت روشن نشد. اين ممانعت از ورود به وطن قطبي را آزرده کرد تا جايي که در اين باره گفت: «وقتي در آمريکا هستم همه به من مي گويند خارجي و بيگانه در کره هم همين حالت را دارم و حتي به وطن هم راهم نمي دهند. در تمام روز بازي احساس بي هويتي داشتم.»

وي با بيان اين که به ايراني بودنم افتخار مي کنم ادامه داد:« لحظه شماري مي کردم که به تهران بيايم و مادرم را ببينم پس چطور مي توانم ايراني بودنم را انکار کنم.» قطبي به ايران نيامد، اما نامش به ايران آمد همين مسئله باعث شد که ايرانيان احساس بي هويتي را از او بگيرند، پس از آن که حبيب کاشاني مرد با نفوذ سياست پا به عرصه فوتبال نهاد و به عنوان مدير عامل پرطرفدارترين باشگاه ايران وارد اين عرصه شد زمزمه هاي حضور قطبي در ايران به عنوان مربي پرسپوليس افزايش يافت.

قطبي با پيشنهاد باشگاه پرسپوليس و با تحريک يکي از دوستان علاقه مند به فوتبالش در آمريکا به ايران آمد تا به فوتبال ايران کمک کند، او پس از سي سال وارد ايران شد بدون هيچ مشکلي نه به ويزاي او ايراد گرفتند نه به پاسپورتش و آن چنان از او استقبال کردند گويي که که همه در انتظار او بوده اند. استقبال از قطبي با حضور هواداران پر شمار تيم محبوب تهراني و در حضور مسئولان اين باشگاه مورد توجه همگان قرار گرفت استقبالي که بعدها دست مايه مهران مديري طنز پرداز مشهور تلوزيون شد تا فضاي واقعي فوتبال ايران را ترسيم کند.

"قطبي" آنقدر به به عرش برده شد که اگر روزي به فرش مي آمد چيزي از او باقي نمي ماند. قطبي با ورود به ايران به هويتش و مادرش رسيد. او سوژه جذاب رسانه ها بود چرا که به خوبي نمي توانست به زبان مادري تکلم کند، عادل فردوسي پور مجري مشهور فوتبال ايران او را به پر بينننده ترين برنامه تلويزيون دعوت کرد و از وي به شدت تجليل نمود، فردوسي پور ادبيات قطبي را تحسين کرد و باعث شد آن برنامه بر محبوبيت مربي تازه وارد بيافزايد.


افشين امپراطور از عرش تا فرش
قطبي در پرسپوليس موفق بود او بازي هايي متوالي را با پيروزي پشت سر مي گذاشت و در سخنانش به جاي واژه لمپني "جيگر شير" از واژه پاستورريزه "قلب شير" استفاده کرد و به جاي انتقاد از داور سعي نمود بر روي کار خود تمرکز کند، اما در ميان پيروزي هاي قطبي زمزمه اختلاف شنيده شد. قطبي تيم را نبسته بود بلکه تمام بازيکنان با نظر استيلي انتخاب شده بودند.

اختلاف قطبي و استيلي در سايه بردهاي پرسپوليس باقي ماند و مربي تازه وارد که اين روزها با لقب "افشين امپراطور" بدرقه مي شد با حاشيه امنيتي رويايي به کارش ادامه داد. اما در نيم فصل دوم شکست ها آغاز شد و قطبي طعم فشار را چشيد، اما هم چنان محبوب بود و مخالفانش جرات علني کردن راز خود را نداشتند.

سرنوشت "افشين امپراطور" در آن ليگ جذاب به بازي سخت پاياني کشيده شد ديدار پرسپوليس-سپاهان، ديداري که در تهران برگزار شد و تيم تهراني بايد در آن پيروز مي شد تا بر جام قهرماني بوسه مي زد، آن بازي آنقدر جذاب شد تا به تاريخ پيوست. پرسپوليس تا دقيقه 96 جام را از کف داده بود ناگهان بخت "افشين امپراطور" باز شد و تيم تهراني جشن قهرماني برپا کرد. با اين پيروزي قطبي ماندگار شد، اختلافات سر به مهر هم ماندگار ماندند اما حامي اصلي قطبي يعني حبيب کاشاني ماندگار نشد، او فوتبال را ترک کرد و به وادي اصليش يعني سياست بازگشت تا مصطفوي رئيس سابق فدراسيون فوتبال ايران بر جاي او بنشيند.

مصطفوي آمد و اختلافات زنده شدند. فصل جديد آغاز شد پرسپوليس با وضعيت شکننده روبه روشد، حميد استيلي مربي تيم سايه قطبي را باتير مي زد، مرزبان مربي ديگر پرسپوليس و قطبي در سايه از تيم کنار گذاشته شد تا استيلي بماند و قطبي، ناگهان استيلي افشاگري کرد و قطبي را از عرش به فرش آورد آن هم در "90" برنامه اي که قطبي را محبوب تر کرده بود.

افشاگري استيلي و ديگر مسائل پيرامون قطبي آنقدر تاثير داشت تا وي بدون خداحافظي و با نامه استعفا "خنجر جدايي را در قلب خود فرو کند" و از ايران برود، قطبي در نامه به هواداران نوشت: «از آنجايي که با تمامي قلبم پرسپوليس و هواداران آن را دوست مي دارم، خنجر جدايي را در قلب خود فرو کرده واز کنار تيم دور مي شوم، شايد با اين اقدام دشمنان ما، خوشنود شوند و دست از سر اين تيم بردارند.»

قطبي از عرش به فرش آمد و اين فرود آن چنان سخت بود که ديگر کسي تصور نمي کرد او باز هم به ايران باز گردد و هويت خود را ببيند، اما قطبي هم چنان مورد توجه بود عده اي او را "آقاي قرباني" ناميدند عده اي و همچنان از وي تجليل مي کردند، عده اي او را به دليل تغيير گفتمان فوتبالي با "سيد محمد خاتمي " مقايسه مي نمودند و عده اي ديگر او را با "هاروي دنت" وکيل آب زيرکاه يک فيلم مقايسه کردند.

قطبي از فوتبال ايران رفت و در گفت و گو با بي بي سي فارسي فوتبال در ايران را سياسي دانست و دليل آن را محبوبيت اين ورزش در ميان مردم ايران عنوان کرد که سياستمدارن ايراني را براي حضور فعال در اين عرصه اغوا مي کند. قطبي با خاطرات خوشي که از ايران داشت هم چون يک سياست مدار به متوليان فوتبال انتقاد نمود و از مردم ايران تجليل کرد تا هم چنان پر طرفدار بماند. او بي شک به بازگشت اميدوار بود.


بازگشت "آقاي قرباني"
پس از ناکامي هاي علي دايي ديگر اسطوره فوتبال در هدايت تيم ملي باز هم زمزمه بازگشت او به ايران آغاز شد، علي دايي "به سيبل ناکامي ها" بدل گشت و افشين قطبي "فرشته نجات" معرفي گرديد. او نيز با کمال علاقه به ايران بازگشت و نفر اول تيم ملي شد اما فقط براي سه بازي، عده اي در آن هنگام معتقد بودند متوليان فوتبال به دليل احتمال عدم صعود ايران به جام جهاني قصد دارند باز هم او را قرباني کنند.

"آقاي قرباني" آمد تا فوتبال ملي را نجات دهد، اما ايران روزهاي سخت و تاريخي را پشت سر مي گذاشت، همه چيز فوتبال ملي به بازي سرنوشت ساز با کره جنوبي باز مي گشت، تيمي که ساليان دراز تحت هدايت قطبي و دوستان مشهورش بود، تيم ملي ايران در اوج جنجال هاي داخلي عازم سئول شد تا که حکايت جام جهاني را تمام کند. اما آن تيم دچار حاشيه شد، هفت بازيکن با دست بند سبز که نماد معترضان انتخاباتي بود وارد زمين شدند و فوتبال هميشه سياسي ايران را سياسي تر کردند، اما در نيمه دوم ديگر خبري از دست بند سبز نبود، قطبي با وجود پيروزي تيمش در دقايق پاياني شکست خورد تا بار ديگر طعم تلخ رابطه تنگا تنگ فوتبال و سياست در ايران را بچشد.

پس ازحذف تيم ملي از جام جهاني و بايکوت شديد خبري آن در رسانه هاي داخلي و صدا وسيما قصه جام جهاني به پايان رسيد اما قطبي هم چنان در ايران ماندگار شد و در مجامع سياسي نيز حضور پيدا کرد تا کاملا مطمئن شود که فوتبال چقدر سياسي است، او به مراسم تنفيذ حکم رياست جمهوري رفت، حضوري که حاشيه هاي فراواني را براي او در پي داشت. اين حضور باعث شد شيشه هاي اتومبيل وي شکسته شود وحتي برخي از ايرانيان ساکن دبي به منزل او در آن شهر حمله ور شوند و به حضور او در مراسم تنفيذ اعتراض کنند.

کار تا آن جا پيش رفت که فدراسيون براي حفظ امنيتش دو محافظ در نظر گرفت، محافظاني که بعدها گفته شد محافظ نبودند، راهنما بودند. داستان قطبي با تمام فراز و فرودهايش هم چنان در فوتبال ايران ادامه دارد، اما اين روزها او زير ذره بين قرار گرفته است پيروزي ها شکننده اش از يک سو و از سوي ديگر اظهارات سياسي اش در برنامه هفته گذشته 90 او را به کانون اخبار فوتبال تبديل کرده است. قطبي هفته گذشته در برنامه جنجالي فردوسي پور شرکت کرد و با سياستمداري ويژه اي دليل ناکامي تيم ملي در جام جهاني را وقايع پس از انتخابات ايران و التهاب سياسي دانست.

بينندگان 90 عملکرد قطبي در تيم ملي را به شکل نسبی مثبت ارزيابي و از او حمايت کردند. اظهاراتي که نشان داد قطبي نيز با بازي سياسي در فوتبال ايران به خوبي آشنا است. او با آن اظهارات سعي کرد تا حدودي محبوبيت از دست رفته خود را احيا کند و از آن طريق به مسئولين فشار وارد نمايد. اما به نظر مي رسد اظهارات هفته گذشته قطبي به نوعي کار او را در تيم ملي به پايان برساند و اخبار غيررسمي نيز حکايت از اين دارد که او بايد جايش را به مربي ديگري دهد. بايد ديد سياستمدار فوتبال چه قدر موفق مي شود متوليان سياسي فوتبال را براي ماندن متقاعد کند؟ و يا اين که براي بار دوم مجبور مي شود ايران را ترک نمايد.